Εργαστήριο Χημείας, Βιοχημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων

Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας

Το Εργαστήριο Χημείας, Βιοχημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων (ΕΧΒΤΤ) αποτελεί ακαδημαϊκή και ερευνητική μονάδα του Τμήματος Διαιτολογίας και Διατροφολογίας της Σχολής Επιστημών Φυσικής Αγωγής, Αθλητισμού και Διαιτολογίας του Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Στόχος του είναι η υποστήριξη της εκπαιδευτικής και ερευνητικής δραστηριότητας σε τομείς που σχετίζονται με τη σύσταση, την ποιότητα και την ασφάλεια των τροφίμων.

Το Εργαστήριο καλύπτει ένα ευρύ και διεπιστημονικό φάσμα γνωστικών αντικειμένων, ενσωματώνοντας το γνωστικό και τεχνολογικό πεδίο εφαρμογής των βιολογικών, χημικών και φυσικών επιστημών στην τεχνολογία και τον ποιοτικό έλεγχο τροφίμων. Ειδικότερα, εστιάζει στη μελέτη της χημικής σύστασης των τροφίμων, της φυσικής, βιολογικής και βιοχημικής τους δράσης, της θρεπτικής αξίας των συστατικών τους, καθώς και των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των συστατικών και με τα υλικά συσκευασίας. Παράλληλα, αναπτύσσει δραστηριότητες που αφορούν την επισήμανση, την τυποποίηση, τη μικροβιολογία και τοξικολογία τροφίμων, τη βιοτεχνολογία, καθώς και την ανάλυση τροφίμων με σύγχρονες αναλυτικές μεθόδους.

Στο πλαίσιο της ερευνητικής του δραστηριότητας, το Εργαστήριο επικεντρώνεται στην κατανόηση της χημείας και της βιολογικής δράσης βιοδραστικών ενώσεων, όπως τα λιπαρά οξέα, τα πεπτίδια και τα φυτοχημικά συστατικά, διερευνώντας την επίδρασή τους στο μικροβίωμα του εντέρου και τον ρόλο τους στην πρόληψη και διαχείριση μεταβολικών και άλλων χρόνιων νοσημάτων. Αξιοποιώντας σύγχρονες και αναδυόμενες τεχνολογίες, αναπτύσσονται μεθοδολογίες για την απομόνωση, ταυτοποίηση και ποσοτικοποίηση νέων λειτουργικών ενώσεων από παραδοσιακά τρόφιμα, ειδικές καλλιέργειες, φυτικούς πόρους, καθώς και από υποπροϊόντα της βιομηχανίας τροφίμων, συμβάλλοντας στην προώθηση της κυκλικής οικονομίας. Επιπλέον, η έρευνα εξετάζει την επίδραση της επεξεργασίας τροφίμων στα διατροφικά χαρακτηριστικά και στις τεχνολογικές και λειτουργικές ιδιότητές τους.

Στο πλαίσιο της αποστολής του, το ΕΧΒΤΤ:

• υποστηρίζει το διδακτικό έργο σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο, καθώς και δράσεις δια βίου μάθησης,
• αναπτύσσει ερευνητική δραστηριότητα με στόχο τη βέλτιστη αξιοποίηση και καινοτομία στον τομέα των τροφίμων,
• συνεργάζεται με ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα στην Ελλάδα και το εξωτερικό,
• διοργανώνει επιστημονικές εκδηλώσεις και προάγει τη διάχυση της γνώσης μέσω δημοσιεύσεων και συνεδρίων,
• παρέχει εξειδικευμένες υπηρεσίες προς τρίτους, συμπεριλαμβανομένων επιχειρήσεων του κλάδου τροφίμων.

Ενδεικτικά ερευνητικά και εφαρμοσμένα αντικείμενα του ΕΧΒΤΤ περιλαμβάνουν:

• Ποιοτικός έλεγχος τροφίμων
• Έρευνα και ανάπτυξη προϊόντων διατροφής
• Λειτουργικά τρόφιμα
• Τεχνολογία τροφίμων
• Ανάκτηση συστατικών τροφίμων και αξιοποίηση υποπροϊόντων (Food Waste Recovery)
• Νανοτεχνολογίες στη βιομηχανία τροφίμων
• Βιοαισθητήρες για ποιότητα και ασφάλεια τροφίμων
• Διατροφική επισήμανση και θρεπτική αξιολόγηση
• Ασφάλεια και υγιεινή τροφίμων
• Συστήματα διαχείρισης ασφάλειας και ποιότητας τροφίμων
• Ανάλυση τροφίμων και επικύρωση μεθόδων
• Θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο (εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές)
• Ισχυρισμοί διατροφής και υγείας

Το Εργαστήριο στελεχώνεται από μέλη ΔΕΠ, εξειδικευμένο τεχνικό και διοικητικό προσωπικό, καθώς και συνεργαζόμενους ερευνητές. Διαθέτει σύγχρονη υλικοτεχνική υποδομή και λειτουργεί σύμφωνα με τις αρχές της Ορθής Εργαστηριακής Πρακτικής, διασφαλίζοντας υψηλό επίπεδο ποιότητας και αξιοπιστίας στις παρεχόμενες υπηρεσίες και στην ερευνητική του δραστηριότητα.

Με προσανατολισμό την επιστημονική αριστεία και τη σύνδεση με την κοινωνία και την παραγωγή, το Εργαστήριο συμβάλλει ενεργά στην προαγωγή της γνώσης και της καινοτομίας στον τομέα της επιστήμης των τροφίμων και της διατροφής.

Διευθυντής Εργαστηρίου

Αθανάσιος Μανούρας, Καθηγητής

Προσωπικό

Γεωργία Τσιρογιάννη, ΕΤΕΠ

Αναστασία Τζερεμέ, ΕΔΙΠ

Ερευνητές

Κόσσυβα Βασιλική, Υποψήφια Διδάκτορας

Μαΐσογλου Ιωάννης, Υποψήφιος Διδάκτορας

Πλάδα Μαρία, Υποψήφια Διδάκτορας

Τυχεροπούλου Παρασκευή, Υποψήφια Διδάκτορας

Υλικοτεχνική Υποδομή και Εξοπλισμός

Το Εργαστήριο διαθέτει σύγχρονο και ολοκληρωμένο εξοπλισμό, ο οποίος υποστηρίζει την εφαρμογή προηγμένων αναλυτικών τεχνικών, την επεξεργασία δειγμάτων και την ανάπτυξη ερευνητικών και εφαρμοσμένων πρωτοκόλλων στον τομέα των τροφίμων.

Ενδεικτικά, ο βασικός εξοπλισμός περιλαμβάνει:

Αναλυτικά Συστήματα

• Σύστημα Αέριας Χρωματογραφίας (GC) – Thermo Scientific 1600 Series
• Σύστημα Υγρής Χρωματογραφίας Υψηλής Απόδοσης (HPLC) – Vanquish Core (Thermo Fisher Scientific)
• Φασματοφωτόμετρα (UV/VIS)
• Βιοχημικός Αναλυτής - Clinical Chemistry Analyzer (BS-240PRO)
• Χρωματόμετρο (Lovibond Colour Measurement)

Συστήματα Προετοιμασίας και Επεξεργασίας Δειγμάτων

• Σύστημα Υπερηχητικής Εκχύλισης
• Συσκευή εκχύλισης τύπου Soxhlet
• Περιστροφικός Εξατμιστήρας
• Σύστημα Λυοφιλοποίησης (Freeze Dryer)
• Συσκευή Απόσταξης

Εργαστηριακός Εξοπλισμός και Υποστήριξη Αναλύσεων

• Φυγόκεντροι (για σωληνάρια Falcon)
• Αναδευτήρες (μαγνητικοί, vortex)
• Θερμομανδύες και υδατόλουτρα
• Εργαστηριακοί κλίβανοι ξήρανσης και αποστείρωσης

Όργανα Φυσικοχημικών Μετρήσεων

• pHμετρα (εργαστηριακά και φορητά)
• Αναλυτές υγρασίας (θερμοζυγοί)
• Ηλεκτρονικοί ζυγοί ακριβείας και αναλυτικοί

Βασικός Μικροεξοπλισμός

• Μικροσκόπιο
• Αυτόματες πιπέτες μεταβλητού όγκου

Ο εξοπλισμός του Εργαστηρίου ανανεώνεται και εκσυγχρονίζεται διαρκώς, υποστηρίζοντας τόσο την εκπαιδευτική διαδικασία όσο και την ανάπτυξη καινοτόμων ερευνητικών εφαρμογών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της σύγχρονης επιστήμης και της βιομηχανίας τροφίμων.

Ερευνητικά Προγράμματα (Τρέχοντα)

Το Εργαστήριο αναπτύσσει έντονη ερευνητική και καινοτομική δραστηριότητα, συμμετέχοντας σε εθνικά και ευρωπαϊκά προγράμματα, καθώς και σε συνεργασίες με τη βιομηχανία τροφίμων.

Ενδεικτικά τρέχοντα ερευνητικά έργα:

• 12/2025 – 11/2028
  FRAME: Food Resilience through Architecturally Modelled Environments
  (Erasmus+, European Commission, MIS 101246602, ΕΛΚΕ 8412)
• 12/2025 – 11/2029
  VITAL: Vocational Innovation and Training for Animal Livestock
  (Erasmus+, European Commission, MIS 101246679, ΕΛΚΕ 8410)
• 06/2023 – 08/2025
  Μεταφορά τεχνογνωσίας για την καινοτόμα αξιοποίηση κάστανου «διαλογής» και πεσμένου και ενδυνάμωση της ανταγωνιστικότητας ομάδων καστανοπαραγωγών (ΕΣΠΑ 2014–2022, Μ16ΣΥΝ2-0412, ΕΛΚΕ 7478)
• 05/2023 – 08/2025
  Αξιοποίηση γίδινου γάλακτος και υπολειμμάτων καφέ εσπρέσο για την ανάπτυξη προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας (καινοτόμο επιδόρπιο γιαουρτιού)
  (ΕΣΠΑ 2014–2022, Μ16ΣΥΝ2-0398, ΕΛΚΕ 7460)
• 11/2022 – 05/2024
  Συμβουλευτική υποστήριξη για ανάπτυξη συστήματος ISO 22000 και ποιοτικός έλεγχος προϊόντων (μικροβιολογικός, φυσικοχημικός και οργανοληπτικός)
  (Παραδοσιακή Ελληνική Πίτα ΑΕ, ΕΛΚΕ 7269)
• 09/2022 – 10/2025
  InnoMeatEdu: Innovative digital tools for sustainable Meat Science and Technology Higher Education – σύνδεση ακαδημαϊκής κοινότητας και βιομηχανίας
  (Erasmus+ KA2, ΕΛΚΕ 7368)
• 07/2022 – 12/2023
  Συμβουλευτική για παραγωγή, ποιοτικό έλεγχο και οργανοληπτική αξιολόγηση ξυδιού από οίνο
  (ΔΙΜΕΛΛΗΣ FOOD ΑΒΕΕ, ΕΛΚΕ 7206)
• 01/2021 – 08/2023
  EASY GOV – Laboratory Management Platform
  (Erasmus+ KA2, ΕΛΚΕ 6773)